Konuyu Oyla:
  • Derecelendirme: 0/5 - 0 oy
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Yazım Kuralları
canýmablam Çevrimdışı
Administrator
*******



Yorumları: 2,681
Konuları: 0
Kayıt Tarihi: Sep 2006
Rep Puanı: 3
#1
Dusunen, okuyan ve soyleyecek sozu olan insanlar icin belki de en kotu sey, dusuncelerini kendi ana dilinde ifade ederk
Dusunen, okuyan ve soyleyecek sozu olan insanlar icin belki de en kotu
sey, dusuncelerini kendi ana dilinde ifade ederken, sIk sIk okumayi
guclestirecek ve metnin kalitesini belirgin bicimde dusurecek yazim
hatalari yapmaktir. Ne yazik ki, bu hatalar Turkiye'de cok yaygin.
Internet sayesinde dile ozen gosterme kaygisi azaldikca, giderek daha
da yayginlasiyor. Asagida, benim saptadigim, (bilerek ya da bilmeyerek)
sIk yapilan kural yanlislarinin ve ifade bozukluklarinin bir listesi
yer aliyor. Yararli olmasini umuyorum.
Buyuk harf / kucuk harf
============ ========= ==
* Cumlelerin ilk sozcukleri ve ozel adlar (yer, kisi, kurulus, yapit)
buyuk harfle baslar. Adlar yazilirken, bunlara eklenen takilar,
apostrofla ayrilir. Ayrica, birden fazla sozcugun bas harflerinden
olusan, ozel ad halini almis kisaltmalar da buyuk harfle yazilir.
Yanlis: "bugun yeni bir kitap aldim."
Dogru: "Bugun yeni bir kitap aldim."

Yanlis: "Gelecek hafta ahmetle ankaraya gidecegiz."
Dogru: "Gelecek hafta Ahmet'le Ankara'ya gidecegiz."

Yanlis: "Rusya, abd'nin Irak politikasini elestirdi."
Dogru: "Rusya, ABD'nin Irak politikasini elestirdi."

* Apostrof kuralina istisnalar:
1. "Istanbul'da yasayan" anlamindaki "Istanbullu" sozcugu, apostrof
kullanmadan bitisIk yazilir. Ayni bicimde, "Izmir'li" degil, "Izmirli";
"Afrika'li" degil, "Afrikali" yazariz. Ancak, eger sozu edilecek kentin
adinin yazilisiyla okunusu farkliysa, apostrof kullanilir:
"Bordeaux'lu" ya da "New York'lu" gibi. Bazi yabanci kent ve ulke
adlari, dilimizde okunusu gibi yazilmaktadir ve bunlarda da apostrof
kullanilmaz: "Kaliforniyali" gibi. Ancak eger orijinal bicimiyle
yazacaksaniz, apostrof kullanmalisiniz: "California' li".
2. Bir kisinin adi cogul yapilarak "onun evi" anlamina gelecek bicimde
ifade edildiginde, apostrof kulanilmaz: "Ahmet'lere gidelim" degil,
"Ahmetlere gidelim" yazilir. Ancak cogul eki eger sozu edilen kisinin
niteliklerini vurgulayarak genelleme amaci guduyorsa, apostrof
kullanilmalidir: "Bu ulkede daha nice Ahmet'ler, Ayse'ler var" gibi.
* Sik yapilan bir hata: "O'nun dusunceleri caginin ilerisindeydi" ya da
"Yolda yururken O'na rastladim" bicimindeki yazilis, her nedense yaygin
ve sIk yapilan bir yanlistir. Ucuncu tekil sahis "O", buyuk harfle
yazilmaz ve apostrofla ayrilmaz. Dogru yazilis, "Onun dusunceleri
caginin ilerisindeydi" ve "Yolda yururken ona rastladim" biciminde
olmalidir.
* Metnin tamamini buyuk harfle yazmak, ancak yillar oncesinin iletisim
bicimi olan telgrafa ozgudur. Yazilar, makaleler ve mektuplar, tumuyle
buyuk harf kullanarak yazilmaz. Diger yandan, 1990'lar sonrasinda dogan
ve gelisen "Internet Etigi"ne gore, buyuk harf kullanmak "bagirmak"
anlamina gelir ve hos karsilanmaz. Dolayisiyla, mesaj konu satirlari
tumuyle buyuk harfler kullanilarak yazilmamalidir.
Yanlis: "Re: YENI SIYASI GELISMELER UZERINE DUSUNCELER"
Dogru: "Re: Yeni siyasi gelismeler uzerine dusunceler"
Ayri yazilan ekler
============ ======
* Yer ve konum bildiren "ismin 'de' hali" ekleri bitisIk, "dahi"
anlamina gelen ya da baglac gorevi yapan "de" ayri yazilir:
Yanlis: "Tatile cikmadan once otel de yerimizi ayirttik."
Dogru: "Tatile cikmadan once otelde yerimizi ayirttik."

Yanlis: "Bunun dogru olmadigini sende biliyorsun."
Dogru: "Bunun dogru olmadigini sen de biliyorsun."

Yanlis: "Gec olsunda, guc olmasin."
Dogru: "Gec olsun da, guc olmasin."
(Not: "Sert sessiz" ile biten (p, c, t, k) sozcuklere ekledigimiz "de",
kural geregi "te" olarak yazilir. "Kitapda yer alan resim" degil,
"Kitapta yer alan resim"; "Sokakda kimseler yoktu" degil, "Sokakta
kimseler yoktu" gibi.)

* Yer bildiren "ki" ekleri bitisIk, baglac gorevi yapan "ki" ayri
yazilir:
Yanlis: "Masamin uzerinde ki kitabi acip, okumaya basladim."
Dogru: "Masamin uzerindeki kitabi acip, okumaya basladim."

Yanlis: "Bir baktimki, yagmur yagiyor."
Dogru: "Bir baktim ki, yagmur yagiyor."

* Soru eki "mi" her zaman ayri yazilir:
Yanlis: "Yarin ise gidecekmisin? "
Dogru: "Yarin ise gidecek misin?"

Yanlis: "Pasaportunu yanina almismiydin? "
Dogru: "Pasaportunu yanina almis miydin?"

Biraz daha "bilesik" ornekler:
Yanlis: "Maci izledimi ki, yorum yapiyor?"
Dogru: "Maci izledi mi ki, yorum yapiyor?"

Yanlis: "Urfa'da Oxford vardida bizmi gitmedik?"
Dogru: "Urfa'da Oxford vardi da, biz mi gitmedik?"

Cogunlukla yazilisi karistirilan bazi sozcukler
============ ========= ========= ========= ========
Yanlis: hersey, hic bir, bir cok, birsey, her hangi, herhangibir, bir
kac, yada Dogru: her sey, hicbir, bircok, bir sey, bircok, herhangi,
herhangi bir, birkac, ya da Yanlis: yanisira, farketmek, varolmak,
yokolmak Dogru: yani sira, fark etmek, var olmak, yok olmak (Not:
"Varolus" ve "Varolusculuk" (Existentialism) sozcukleri "terim"
niteligi tasidigi ve ozel anlama sahip oldugu icin istisnadir ve
bitisIk yazilir.)
Yanlis: yalnis, yanliz
Dogru: yanlis, yalniz (Ipucu: Unutup ikircikli kalindiginda, "yalin"
sozcuguyle baglantili olarak "yalniz"; "yanilmak" fiiliyle baglantili
olarak "yanlis" animsanabilir. )

Butunuyle yanlis ifadeler
============ ========= ====
Bir bicimde gunluk konusma dili icinde kendine yer bulmus ama
dilbilgisi ve anlam acisindan yanlis olan kimi ifadeler, yazi dilimize
de siziyor (Internet sag olsun.)
Yanlis: "Tabii ki de"
Dogru: "Tabii ki" (burada "de" tumuyle gereksiz ve yanlis)

Yanlis: "Ama ben okula gittim ki!"
Dogru: "Ama ben okula gittim!" (Turkce'de "ki", anlami vurgulamak icin
ancak olumsuz ifadelerde kullanilir, olumlularda degil. "Ama ben okula
gitmedim ki!")

Yanlis: "Kosaraktan yanima geldi."
Dogru: "Kosarak yanima geldi." (Burada "tan" eki butunuyle yanlis.)

Yanlis: "Ne bugun ne de baska bir zaman, boyle bir sey soylemedim."
Dogru: "Ne bugun ne de baska bir zaman, boyle bir sey soyledim." (Bu
kalipta, olumsuzluk vurgusunu zaten "ne .... ne de ...." sablonu verir.
Yuklemin olumsuz kullanilmasiysa yanlistir ve anlami butunuyle tersine
cevirir.)
Bir ornek daha: "Babam ne liseye ne universiteye gitmedi." Dogrusu,
"Babam ne liseye ne de universiteye gitti" olacak.
Yanlis: "Akdeniz'in doyumsuz guzellikteki sahilleri"
Dogru: "Akdeniz'in tadina doyum olmaz guzellikteki sahilleri" ya da
"Akdeniz'in, guzelligine doyum olmayan sahilleri" benzeri bir ifade
kullanilmaliydi. "Doyumsuz" ile "doyum olmayan" butunuyle farkli
anlamlara sahiptir ve "doyumsuz", "tatminsiz" demektir.
Yanlis: "Dunya 1968'li yillarda buyuk calkantilar yasadi."
Dogru: "Dunya 1960'li yillarda buyuk calkantilar yasadi", "Dunya
altmislarda buyuk calkantilar yasadi" ya da "Dunya 1968'de buyuk
calkantilar yasadi" biciminde ifade edilmeli. "1968'li yillar",
"1987'li yillar" diye bir sey yoktur. "Altmisli yillar" ya da "1960'li
yillar" ifadeleri, 1960'dan 1969'a dek uzanan on yillik donemi
(Ingilizce'de "decade") anlatmak icin kullanilir. 1968 ya da 1987, 2003
vb ise belli bir yildir ve bir tanedir; "1968'li yillar" olmaz.

Noktalama isaretleriyle ilgili sorunlar
============ ========= ========= =========
* Unlem isareti, cumle sonunda ve "tek" olarak kullanilir. Yine cok sIk
yapilan yanlislardan biri, sozde anlami guclendirmek icin, unlem ya da
soru isaretini gereksiz yere "ciftlemek" (hatta "uclemek") ya da yanina
noktalar, soru isaretleri eklemektir:
Yanlis: "Yazara gore bunlar siradan olaylarmis!! !"
Dogru: "Yazara gore bunlar siradan olaylarmis!"

Yanlis: "Yani simdi elimiz kolumuz bagli mi oturacagiz?! ..."
Dogru: "Yani simdi elimiz kolumuz bagli mi oturacagiz?"

* Yine son yillarda nereden ciktigi belli olmayan ve hizla yayginlasan
bir baska gariplik de, nokta (ya da "noktalar"in) yanina virgul
eklemektir. Nokta "uzun duraklama", virgul "kisa duraklama" anlamina
gelir ve bunlar "..," biciminde yan yana kullanilmaz.

"Internet dili"
============ ===
Elektronik postalarda, "chat" odalarinda ya da cep telefonu kisa
mesajlarinda, zamandan kazanmak icin gelistirilen kendine ozgu yazim
bicimleri, giderek forum ve yazisma gruplarinda, hatta web sitelerinde,
"blog"larda da yayginlasip "normal" kabul edilmeye basladi.

* "mrb, slm" gibi kisaltmalar.
* "yapacam, gidecez" gibi, "yazilis - soylenis farki" nedeniyle ortaya
cikmis yazim bozukluklari (dogrusu "yapacagim, gidecegiz" olacak.)
* "Yahu" yerine "yaw", "yow", "yaa" gibi soylenis biciminden yola
cikarak bicimi bozulmus sozcukler.
* Her kim baslattiysa, sozcuklerin icindeki "y" harfini yok ederek
"simarik cocuk" agzi yaratma ornekleri: "ben onu sevmiorum", "gelioruz"
vb gibi.
* Buyuk harf, kucuk harf, noktalama isareti falan gozetilmeden yazilmis
ozensiz cumleler
* Yerli yersiz kullanilarak, deyis yerindeyse "boku cikarilmis" su
populer "smiley" karakterleri (gulme, goz kirpma, kahkaha atma, dilini
cikartma vb.)

Notlar
============
Ille de gerektigini dusunuyorsaniz, yerinde kullanildigi taktirde
"smiley" karakterleri kabul edilebilir; ama genel kural olarak, bunlari
kullanmamaya ozen gosterelim lutfen. Cumlelerimizin, duygu ve
dusuncelerimizi yeterince ifade edemedigini mi dusunuyoruz ki, "smiley"
kullanmaya gerek duyalim? Amerikan televizyonculugunun icat ettigi,
"Bakin burada espri yapildi, gulmeniz gerekiyor" kosullamasinda
kullanilan "kahkaha efekti"nden hic farki yok bu isaretlerin.
Yukaridaki bolumlerde unuttugum, dikkatimden kacmis, eklenmesi
gerektigini dusundugunuz temel hatalar ve yazim bozuklugu
aliskanliklari varsa, lutfen yazin, ekleyelim. Ayrica, soylemeye gerek
var mi bilmiyorum, herkesin evinde mutlaka bir "Yazim K? lavuzu"
bulunmali ve kuskuya dusuldugunde usenmeyip dogru yazilisa bakmali.
Iyi gunler dilegiyle,
11-26-2006, Saat:12:10 PM
oyuncak Çevrimdışı
þeytan da senden yana melek de
**



Yorumları: 42
Konuları: 0
Kayıt Tarihi: Nov 2006
Rep Puanı: 1
#2
İmlâ kurallarından bahseden bir yazıda imlâ kurallarına uyulması,Tükçe bir metnin İngilizce harf sistemine göre düzenlen
İmlâ kurallarından bahseden bir yazıda imlâ kurallarına uyulması,Tükçe bir metnin İngilizce harf sistemine göre düzenlenmemiş olması eğer öyleyse bunu yadırgamak hakkımız mıdır!
11-29-2006, Saat:08:39 AM


Hızlı Menü:


Konuyu Okuyanlar: 1 Ziyaretçi
Cricket World Cup Live